
'Nederlandse student is traagste op deze aarde'; 
NRC.NEXT
19 september 2012 woensdag
Section: Op de hoogte
 Laura Wismans
De aanleiding
Wat de nieuwe Tweede Kamer na de formatie zal besluiten over de 'langstudeerboete', waarbij studenten meer collegegeld betalen als hun studie langer dan een jaar uitloopt, blijft nog even spannend. In een filmpje van het Interstedelijk Studentenoverleg (ISO) op YouTube over de standpunten van diverse partijen over het hoger onderwijs doet Harm Beertema - voor de verkiezingen onderwijswoordvoerder van de PVV - een opmerkelijke uitspraak: ,,Je moet niet uit het oog verliezen dat de Nederlandse student de traagste is van deze aarde." Is dat inderdaad zo? next.checkt zocht het uit.
Interpretaties
Het was niet voor het eerst dat Beertema deze uitspraak deed. Al formuleerde hij het eerder voorzichtiger dan in de bewering uit het ISO-filmpje. In notulen van een Algemeen Overleg in de Tweede Kamer op 17 augustus 2012 over het verzoek om de langstudeermaatregel terzijde te leggen, staat het volgende opgetekend uit zijn mond: ,,Sinds de professionalisering van het bestuur der universiteiten is steeds meer aan het licht gekomen dat Nederlandse studenten behoren tot de traagste op aarde ( )." Beertema citeerde hier uit een stuk in NRC Handelsblad van 3 september 2011. Het citaat gaat nog verder en daaruit blijkt dat de informatie achter deze bewering komt uit een rapport van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Bij de OESO zijn 34 veelal welvarende landen aangesloten. Onderzoeken over educatie in alle landen van de wereld zijn er niet, daarom kijken we voor deze bewering naar de OESO-landen. De stelling die wij controleren is dus: 'de Nederlandse student is de traagste van alle OESO-landen.'
En, klopt het?
De OESO doet veel onderzoek naar onderwijs en brengt om de zoveel jaar het uitgebreide rapport Education at a glance uit over onderwijs in de OESO-landen. De laatste versie is uit 2011 en daarin staat omschreven hoe lang studenten gemiddeld doen over een studie. Als je kijkt naar de totaalgemiddelden, dan lijkt het inderdaad zo te zijn dat Nederlanders met gemiddeld 5,02 jaar enorm lang studeren. Alleen in Denemarken studeren ze nog net iets langer, met 5,19 jaar. Het gemiddelde van alle OESO-landen ligt op 3,94 jaar. Maar in dit cijfer zijn voor de meeste landen zowel studenten meegenomen die hbo of wo doen als mbo-studenten. Ook mbo is immers een vervolgstudie, of tertiaire studie, zoals het rapport het noemt. Voor Nederland zijn alleen gegevens meegenomen over hbo- en wo-studenten, wat het gemiddelde cijfer flink vertekent. Opleidingen in het hoger onderwijs duren langer dan veel opleidingen in het middelbaar onderwijs.
Als we voor alle landen alleen kijken naar de hbo- en wo-studenten, dan komt Nederland met 5,02 lang niet als 'traagste' uit de bus. In Denemarken studeren hbo- en wo-studenten gemiddeld 5,97 jaar, in het Verenigd Koninkrijk 5,86 jaar, in Spanje 5,54 jaar en in Duitsland 5,16 jaar. Nederland is dus het vijfde land in het lijstje langst studerende hbo'ers en wo'ers, en niet het land met de traagste studenten. Het gemiddelde ligt op 4,33 jaar.
De grote verschillen tussen landen zijn niet eenvoudig te verklaren, de situatie is in elk land anders. ,,Waarin Nederland bijvoorbeeld verschilt van andere landen is dat hier de universitaire bachelor nog niet als afgeronde opleiding wordt gezien", zegt Dirk Haaksman van Nuffic, de Nederlandse organisatie voor internationale samenwerking in het hoger onderwijs. ,,Er hoort een master bij. In bijvoorbeeld Ierland is dat wel het geval. Grote kans dat dit de reden is dat het Ierse gemiddelde zoveel lager ligt."
Studenten, ook de Nederlandse, zijn de afgelopen jaren overigens steeds sneller gaan studeren. In 2008 studeerden Nederlandse studenten, volgens de vorige editie van Education at a glance, gemiddeld nog 5,24 jaar. Toen kwamen acht landen boven de vijf jaar uit. Duitsland stond met stip bovenaan met een gemiddelde studieduur van 6,57 jaar. ,,Het bindend studieadvies na het eerste jaar en de harde knip, waarbij studenten de volledige bachelor afgerond moeten hebben voordat ze aan een master kunnen beginnen, zijn de belangrijkste redenen waarom studenten sneller zijn gaan studeren", zegt Haaksman. ,,Ook heeft het curriculum met de invoering van het bachelor-mastersysteem een betere opbouw gekregen." Het cijfer zal nog verder dalen, vermoedt hij, omdat de effecten van de langstudeermaatregel nog niet zichtbaar zijn.
Conclusie
Hbo- en wo-studenten in Nederland studeren volgens de laatste cijfers van de OESO gemiddeld 5,02 jaar. In 4 van de 34 OESO-landen ligt de gemiddelde studieduur hoger, met als uitschieter Denemarken waar studenten gemiddeld 5,97 jaar studeren. Nederland behoort dus wel tot de landen waar het langst gestudeerd wordt, maar is zeker niet het land bovenaan die lijst. Wij beoordelen de bewering van Harm Beertema dat ,,de Nederlandse student de traagste is van deze aarde" dan ook als grotendeels onwaar.
Next checkt verder nog
,,Met deze reis stoot u gemiddeld 75% minder CO2 uit ten opzichte van de auto." De CO2-vergelijker op de website van de Nederlandse Spoorwegen.
Een bewering voorbij horen komen die je graag zou laten checken? Attendeer de redactie van next.checkt erop door een mail te sturen naar: @nrc.nl . Of tip de redactie via Twitter met de hashtag #
 
Harm Beertema, tot de verkiezingen onderwijswoordvoerder van de PVV, in een filmpje van het Interstedelijke Studentenoverleg
